Blog, Hướng dẫn học piano
Hòa âm và các nguyên tắc lập tiến hành hợp âm
Th12
Các Nguyên Tắc Lập Tiến Hành Hợp Âm Cho Ca Khúc
Hoà âm là “việc phối hợp âm thanh, trong đó gồm âm thanh mang tính nhạc và không mang tính nhạc, nhằm tô điểm và làm đẹp thêm cho giai điệu hoặc ca khúc để trình bày đến tai người nghe”.
Nội dung được biên soạn dựa trên kinh nghiệm thực tế của ông Nguyễn Thế Hùng – người có hơn 18 năm đào tạo piano, hòa âm, xướng âm và 25 năm kinh nghiệm kỹ thuật piano. Ông từng học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và giảng dạy trong môi trường quân đội giai đoạn 2010–2013.Trong quá trình đào tạo học viên piano, đệm hát và sáng tác, Piano Japan nhận thấy việc hiểu tiến hành hợp âm giúp học viên phát triển tư duy âm nhạc nhanh hơn, cảm nhận hòa âm tốt hơn và tự tin hơn khi đệm hát hoặc viết ca khúc.
Do đó đối với tôi, hoà âm bao trùm các kỹ thuật: chọn hợp âm để soạn ra tiến hành hợp âm cho giai điệu hoặc ca khúc. Hai là, viết đối âm để soạn giai điệu phụ theo tiến hành hợp âm đã được soạn ra cho giai điệu hoặc ca khúc chính. Ba là phối khí, tức chọn nhạc cụ để diễn tấu các dòng nhạc được soạn có đối âm và theo tiến hành hợp âm của giai điệu hoặc ca khúc chính. Bốn là phối âm hoặc hòa thanh, tức soạn giai điệu bè cho giọng người theo tiến hành hợp âm đã có.
Khi chọn hợp âm để tạo ra tiến hành hợp âm cho giai điệu hoặc ca khúc, tức là đã thực hiện gần hết việc hòa âm. Phần còn lại là soạn đối âm, phối khí và phối âm. Nhưng theo cảm nhận chuyên môn, một giai điệu hoặc ca khúc không hay thì dù người soạn hòa âm có dùng nhiều kỹ thuật đến đâu, bản chất giai điệu vẫn khó trở thành một ca khúc hay. Ngược lại, khi giai điệu đã đẹp, chỉ cần nền hòa âm đơn giản, đúng hướng và có cảm xúc, ca khúc vẫn có sức sống riêng.
Nhưng nói đúng hơn, một giai điệu hoặc ca khúc đẹp luôn tiềm ẩn một nền hòa âm hay. Điều này được nhận thấy rõ trong các ca khúc nổi tiếng trên thế giới: giai điệu đẹp và nền hòa âm gần như không thể tách rời. Nếu thay đổi tùy tiện bất kỳ hợp âm quan trọng nào, cảm xúc và cấu trúc của ca khúc có thể bị ảnh hưởng ngay.
Trong thực tế giảng dạy piano, đệm hát và tư vấn học nhạc tại Piano Japan, chúng tôi nhận thấy nhiều người mới học thường nghĩ rằng chỉ cần “đánh đúng hợp âm” là đủ. Tuy nhiên, để phần đệm nghe có cảm xúc, người học cần hiểu vì sao hợp âm này đi đến hợp âm kia, vì sao có hợp âm tạo cảm giác nghỉ, hợp âm tạo cảm giác căng, và hợp âm nào giúp giai điệu được nâng đỡ tự nhiên hơn.
Soạn Tiến Hành Hợp Âm
Rất nhiều người soạn hòa âm tại Việt Nam vẫn chọn hợp âm chủ yếu dựa theo các nốt nhạc xuất hiện trong ô nhịp mà chưa hiểu rõ “sự réo gọi nhau” giữa các hợp âm. Nên hiểu rằng sự xuất hiện của một hợp âm trong một ô nhịp có liên quan đến hợp âm phía trước và cũng ảnh hưởng đến hợp âm phía sau.
Với người học piano, đặc biệt là người muốn đệm hát, sáng tác hoặc tự phối ca khúc, việc hiểu tiến hành hợp âm giúp phần đệm không còn bị khô cứng. Một vòng hợp âm đúng sẽ giúp ca khúc có hướng đi, có điểm căng, điểm giải quyết và tạo cảm giác dễ nghe hơn cho người nghe.
Có 4 nguyên tắc căn bản trong việc chọn và lập tiến hành hợp âm.
Nguyên Tắc Thứ Nhất: Vòng Quãng 5
Hợp âm gọi nhau xuôi và ngược theo vòng quãng 5. Đây là một trong những nền tảng quan trọng nhất khi học hòa âm, đệm hát và sáng tác ca khúc.
Khi chơi nhạc ngẫu hứng, tức là không được tập ráp với nhau trước để đệm cho ca khúc, các nhạc công thường hay nói “đánh theo hợp âm vòng” để chỉ tiến hành hợp âm theo vòng quãng 5. Thí dụ, ca khúc có điệu thức Am thì hợp âm vòng thông dụng sẽ là:
Am → Dm → G → C → F → E7 → Am
Vòng này nghe tự nhiên vì mỗi hợp âm có xu hướng dẫn dắt sang hợp âm tiếp theo. Khi người học piano nắm được nguyên tắc này, việc đệm hát sẽ bớt phụ thuộc vào việc học thuộc lòng từng bài, thay vào đó có thể tự suy luận và tìm hợp âm phù hợp hơn.
Nguyên Tắc Thứ Hai: Hợp Âm Thay Thế Nhau
Hợp âm thuận tự nhiên có 3 nốt nhạc, tức là có thể dùng để đệm cho một trong 3 nốt nhạc này. Như vậy, một nốt nhạc có thể được đệm bằng nhiều hợp âm khác nhau. Đây chính là điểm tạo nên màu sắc riêng trong hòa âm.
Thí dụ trong cung C, tiến hành hợp âm đơn giản có thể như sau:
C | C | Am | Am | Dm | G7 | C |
Để giúp hợp âm có thể “hát” hay hơn, có thể dùng hợp âm thay thế như sau:
C | Em | Am | F | Dm | G7 | C |
Trong đó, hợp âm Em thay thế hợp âm C để gọi hợp âm Am; hợp âm Dm thay thế hợp âm F để gọi hợp âm G7. Cách thay thế này không làm mất nền hòa âm chính, nhưng giúp phần đệm có chuyển động mềm mại hơn.
Với người mới học piano, đây là điểm rất quan trọng. Cùng một giai điệu, nếu chỉ dùng một vòng hợp âm cơ bản, bản nhạc có thể nghe đơn giản. Nhưng khi biết dùng hợp âm thay thế đúng chỗ, phần đệm trở nên có chiều sâu và cảm xúc hơn.
Nguyên Tắc Thứ Ba: Chuyển Hợp Âm Mượt Mà Nhờ Nốt Chung
Để việc chuyển hợp âm nghe mượt mà, giữa 2 hợp âm nên có nốt giống nhau. Thí dụ: C và Em có 2 nốt giống nhau là E và G; C và Am có 2 nốt giống nhau là C và E; F và Dm có 2 nốt giống nhau là F và A.
Thí dụ trong cung C, tiến hành hợp âm đơn giản có thể như sau:
C | C | Am | Am | Dm | G7 | C |
Có thể thay thế hợp âm theo nguyên tắc này như sau:
C | Am | F | Dm | D7 | G7 | C |
Hợp âm Am có 2 nốt trong hợp âm C là C và E. Hợp âm F có 2 nốt trong hợp âm Am là A và C. Hợp âm Dm có 2 nốt trong hợp âm F là F và A. Vì có các nốt chung nên tai người nghe cảm nhận được sự nối tiếp tự nhiên hơn giữa các hợp âm.
Trong thực hành trên đàn piano, nguyên tắc này còn giúp tay người chơi di chuyển ít hơn, đặc biệt khi đệm hát hoặc chơi ballad. Thay vì nhảy hợp âm quá xa, người học có thể giữ lại các nốt chung và chỉ thay đổi một vài nốt cần thiết, giúp phần đệm nghe liền mạch hơn.
Nguyên Tắc Thứ Tư: Chuyển Hợp Âm Liền Bậc
Nguyên tắc thứ tư là nếu các nốt của hợp âm trước chuyển sang các nốt của hợp âm sau liền bậc nhau, tức theo quãng 2 thứ hoặc quãng 2 trưởng, thì sự chuyển hợp âm này cũng sẽ nghe mượt mà.
Thí dụ: Eb chuyển sang C.
Khi các bè di chuyển gần nhau, tai người nghe thường cảm thấy tự nhiên hơn. Đây cũng là lý do trong hòa âm cổ điển, phối bè và đệm piano, người soạn thường chú ý đến chuyển động của từng bè chứ không chỉ nhìn vào tên hợp âm.
Hiểu và ứng dụng được các nguyên tắc ghi hợp âm trên sẽ giúp người làm hòa âm tạo ra tiến hành hợp âm đẹp. Đồng thời, những nguyên tắc này cũng giúp người viết ca khúc tạo ra được những giai điệu có nền hòa âm giàu cảm xúc hơn.
Góc Nhìn Chuyên Môn Từ Piano Japan
Piano Japan không chỉ tư vấn chọn đàn piano điện, piano Nhật bãi hay piano nội địa Nhật, mà còn chú trọng đến trải nghiệm học nhạc thật của người chơi. Một cây đàn tốt không chỉ cần đẹp về ngoại hình, mà phải giúp người học cảm nhận được âm thanh, lực phím, sắc thái và sự chuyển động của hòa âm.
Theo kinh nghiệm chuyên môn của ông Nguyễn Thế Hùng, người có 18 năm kinh nghiệm đào tạo âm nhạc và 25 năm kinh nghiệm kỹ thuật piano, người học piano không nên chỉ học thuộc hợp âm rời rạc. Điều quan trọng hơn là hiểu quan hệ giữa giai điệu, hợp âm, tiết tấu và cảm xúc. Khi hiểu được điều này, người học sẽ đệm hát tự nhiên hơn, sáng tác có logic hơn và chơi đàn có chiều sâu hơn.
Vì sao kiến thức hòa âm quan trọng khi chọn đàn piano?
Khi người học đã bắt đầu quan tâm đến hòa âm, hợp âm và cách đệm hát, cây đàn cần đáp ứng tốt hơn về cảm giác phím, âm sắc và độ ổn định. Một cây piano điện quá yếu về loa, cảm ứng lực không đều hoặc phím xuống không ổn định sẽ làm giảm cảm hứng luyện tập, đặc biệt với người đang học hòa âm và đệm hát.
Vì vậy, khi tư vấn đàn, Piano Japan thường kiểm tra kỹ các yếu tố như phím, cảm ứng lực, pedal, loa, bảng mạch và độ đều âm trước khi giới thiệu cho khách. Với người mới học, đàn cần dễ chơi và tạo cảm xúc. Với học viên lâu dài, cảm giác phím và độ bền là yếu tố rất quan trọng.
Trust Signal: Vì Sao Nên Thử Đàn Trực Tiếp Trước Khi Mua?
Với các dòng piano điện Nhật bãi hoặc piano đã qua sử dụng, việc thử đàn trực tiếp giúp người mua kiểm tra được âm thanh, độ nhạy phím, pedal, loa và cảm giác chơi thật. Đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm tại Hà Nội, piano điện có thể gặp các lỗi như tiếng không đều, loa rè, phím phát âm không ổn định hoặc bảng mạch bị oxy hóa.
Piano Japan ưu tiên tư vấn theo nhu cầu thật, không ép khách mua đàn đắt. Nếu Anh/Chị mua đàn cho bé mới học, người lớn học sau giờ làm hoặc học viên cần đàn để luyện đệm hát, nên chọn model phù hợp ngân sách, không gian đặt đàn và mục tiêu học lâu dài.
- 25 năm kiểm tra và sửa chữa piano điện, piano cơ.
- 18 năm đào tạo piano, đệm hát và hòa âm.
- Hỗ trợ lựa chọn đàn theo độ tuổi, ngân sách và trình độ người học.
- Kiểm tra phím, loa, pedal, cảm ứng lực và bảng mạch trước khi tư vấn.
- Hỗ trợ kỹ thuật sau bán hàng và hướng dẫn bảo quản đàn trong điều kiện nồm ẩm tại Hà Nội.
Google Map Piano Japan / Sky Music Long Biên
Nếu ở Hà Nội, Anh/Chị có thể đến trực tiếp khu vực Long Biên để thử phím, nghe âm thanh và được tư vấn nhiều phân khúc piano điện, piano Nhật phù hợp với nhu cầu học tập.
CTA Tư Vấn Tự Nhiên
Nếu Anh/Chị đang học piano, đệm hát, sáng tác hoặc muốn chọn một cây đàn phù hợp để luyện tập hòa âm lâu dài, có thể nhắn Zalo 0988560808 để Piano Japan tư vấn theo ngân sách, trình độ người học và không gian đặt đàn.
Với khách ở xa, Piano Japan có thể hỗ trợ tư vấn qua video thực tế cây đàn, kiểm tra tình trạng phím, âm thanh, pedal và hỗ trợ vận chuyển toàn quốc.
FAQ Về Hòa Âm, Hợp Âm Và Chọn Đàn Piano
1. Người mới học piano có cần học hòa âm không?
Có, nhưng nên học theo từng giai đoạn. Ban đầu người học cần nắm nốt nhạc, tiết tấu, hợp âm cơ bản. Sau đó học thêm tiến hành hợp âm, vòng quãng 5 và cách đệm hát để chơi đàn có cảm xúc hơn.
2. Tiến hành hợp âm là gì?
Tiến hành hợp âm là cách các hợp âm được sắp xếp nối tiếp nhau trong một bản nhạc. Một tiến hành hợp âm tốt giúp giai điệu có hướng đi, có điểm căng, điểm nghỉ và tạo cảm giác dễ nghe.
3. Vòng quãng 5 có quan trọng khi đệm hát không?
Rất quan trọng. Vòng quãng 5 giúp người chơi hiểu quan hệ giữa các hợp âm và biết cách dẫn hợp âm tự nhiên hơn khi đệm hát, sáng tác hoặc hòa âm.
4. Học hòa âm nên dùng piano điện hay piano cơ?
Cả hai đều học được. Người mới học có thể bắt đầu với piano điện có phím ổn định, âm thanh rõ và pedal tốt. Nếu học lâu dài hoặc yêu cầu cảm giác phím sâu hơn, piano cơ sẽ cho trải nghiệm âm thanh và lực phím tự nhiên hơn.
5. Piano điện Nhật bãi có phù hợp để học đệm hát không?
Có, nếu chọn được cây đàn còn tốt. Nên kiểm tra kỹ phím, loa, pedal, cảm ứng lực và bảng mạch. Một cây piano điện Nhật bãi chất lượng tốt có thể phù hợp với người mới học, người lớn học sau giờ làm và học viên luyện đệm hát.
6. Làm sao biết piano điện cũ còn tốt?
Nên kiểm tra độ đều của phím, âm lượng từng phím, loa có rè không, pedal có hoạt động ổn định không, bảng điều khiển có lỗi không và âm thanh có bị lệch tiếng hay mất tiếng không.
7. Người lớn học piano để đệm hát nên chọn đàn nào?
Người lớn nên chọn đàn có âm thanh truyền cảm, phím ổn định, có cổng tai nghe để tập buổi tối và kích thước phù hợp không gian nhà. Nếu ngân sách vừa phải, piano điện Nhật bãi chất lượng tốt là lựa chọn đáng cân nhắc.
8. Người mới học đệm hát nên học hợp âm hay học nốt trước?
Nên học song song cả hai. Học nốt giúp hiểu bản chất âm nhạc, còn học hợp âm giúp đệm hát nhanh và tạo cảm xúc khi chơi đàn.
9. Hòa âm có giúp sáng tác ca khúc tốt hơn không?
Có. Hiểu hòa âm giúp người sáng tác kiểm soát cảm xúc, cấu trúc và màu sắc âm nhạc tốt hơn.
10. Người lớn học piano để tự đệm hát có cần học tiến hành hợp âm không?
Có. Đây là kiến thức giúp người học hiểu tại sao hợp âm thay đổi và cách tạo phần đệm tự nhiên hơn thay vì chỉ học thuộc hợp âm từng bài.
XEM VIDEO TẠI ĐÂY
